KAMPEN - Hij hoeft slechts het raam van zijn woning uit te turen om de mysterieuze ongehouwen steenblokken te zien. Jarenlang vroeg Stadshistoricus Theo van Mierlo zich af wat ooit op deze plek, hoog aan de majestueuze Bovenkerk gezeten heeft, maar inmiddels denkt hij het antwoord te hebben. In de Kamper Almanak, die donderdag 14 juli wordt uitgegeven, vertelt hij uitgebreid over de architectuur van de kerk. Als voorproefje deelde hij met de Brug alvast een deel van zijn ontdekking.
Een toepasselijker plek om te wonen is voor een stadshistoricus bijna niet denkbaar. Zijn huis aan de Koornmarkt kijkt pontificaal uit op de een van de best bewaarde toonbeelden van de macht en rijkdom van Middeleeuws Kampen. De Bovenkerk hoog torenend boven de stad moet voor de Middeleeuwer een imposant gezicht zijn geweest. Maar ook anno 2016 staan toeristen nog versteld van de grootsheid van de kerk.
"Groots, maar ook sober", vertelt Van Mierlo. "Veel kerken in het zuiden van Nederland of in Frankrijk uit die tijd, zijn veel rijker versierd. We hebben ons altijd afgevraagd of dat voor de Bovenkerk oorspronkelijk ook gold. Vooral de vraag of de kerk ooit luchtbogen heeft gehad, zoals veel soortgelijke Franse kerken, is vaak onderwerp van discussie geweest."
Luchtbogen
In Van Mierlo’s jongste bijdrage aan de Kamper Almanak vertelt hij uitgebreid over de architectuur van de kerk en dan met name over de luchtbogen, die er volgens hem inderdaad ooit gezeten hebben. En passant komt hij ook met een nieuwtje over enkele ronde aanzetstukken boven de vensters van het koor van de kerk. De leek zou bij het zien van deze stukken kunnen denken dat hier juist ooit de luchtbogen bevestigd waren, maar Van Mierlo kwam tot een andere conclusie.
In zijn, met stapels boeken gevulde, woonkamer schuift hij enkele printjes over tafel. Zijn bewijsstukken. "Kijk deze beelden staan in het Stedelijk Museum van Kampen. We weten dat ze ooit verwijderd zijn van de kerk bij een restauratie rond 1880, maar we hadden tot voor kort geen idee waar ze dan gezeten moeten hebben. Ik had echter wel een vermoeden." Hij wijst naar buiten. "Ik dacht dat ze gezeten moesten hebben op de plaats van die ronde steenblokken daarboven."
Om zijn vermoeden te staven, maakte Theo een mal van de profielen aan de achterkant van de beelden. Die hoefde simpelweg tegen de ronde aanzetstukken van de kerk gehouden te worden en... nou ja, simpelweg. Hoe kom je op zo’n hoogte? Een restauratie van de kerk enkele jaren geleden bood uitkomst. "Mag ik de steiger op?" Eigenlijk niet, maar als hij nou eens heel vroeg in de ochtend kwam, dan was er misschien wel iets mogelijk. In alle vroegte begon Van Mierlo aan de klim en ja hoor, de mallen pasten precies op de aanzetstukken. Verheugd over zijn bevindingen daalde hij af, als dank trakteerde hij de bouwvakkers nog even op enkele vlaaien.
Oude tekening
"Nu was ik overtuigd van de juistheid van mijn theorie, maar om echt met autoriteit iets te kunnen stellen, heb je in de geschiedkunde nog wel wat meer nodig", vertelt van Mierlo. Dat kwam algauw. "Bij mijn studie naar de luchtbogen, kwam ik deze tekening tegen." Hij toont een kopie van een 150 jaar oude tekening van enkele vensters van de kerk. Naast de vensters zijn, op precies de plek van de steenblokken enkele figuren getekend die sterk lijken op de beelden uit het Stedelijk Museum.
"Dat kan geen toeval zijn. Ik kan nu wel met zekerheid zeggen dat deze of soortgelijke beelden op die plek gezeten hebben", vertelt Van Mierlo enthousiast. "Dat betekent dat wat wij dachten waarschijnlijk waar is. De kerk was in het verleden veel rijkelijker gedecoreerd dan nu. Vermoedelijk zijn veel versiersels in de loop der tijd uit pragmatische overwegingen verwijderd. In het verleden was er op een zeker moment niet zoveel respect meer voor overblijfselen uit de gotiek. Als bij onderhoud bleek dat iets veel geld zou kosten om te onderhouden, dan werd het simpelweg verwijderd. Deze beelden bleven bewaard, maar hun functie raakte in de vergetelheid. Nu is dat opgehelderd."
Het volledige verhaal van Theo van Mierlo is te lezen in de Kamper Almanak van 2016. Deze is gratis verkrijgbaar vanaf vrijdag 15 juli in het SNS Historisch Centrum aan de Burgwal 43 van 10.00 tot 17.00 uur. Op die dag wordt ook de nieuwe website van de Kamper Almanak gelanceerd. Www.kamperalmanak.nl.
