(door Maarten van Gemert)
Als een donderslag bij heldere hemel, zoals het in zijn verhalen had kunnen voorkomen. In zijn vertrouwde hotel op Terschelling heeft afgelopen november Kees Hardeman de aardse woeste baren verruild voor de hemelse stromen. Samen met Reijer van ’t Hul stond hij aan de wieg van de Sprooksprekers van de Kamper Kogge. Burgemeester Koelewijn sloot zijn nieuwjaarsrede af met woorden van Kees Hardeman.
De Sprooksprekers zijn een groep vrijwilligers van de Kamper Kogge die middeleeuwse verhalen, sagen en legenden bij allerhande gelegenheden opvoeren. Een jaar of zeven geleden begon Hardeman dit verteltheater samen met Van ’t Hul waarmee zij een nieuwe dimensie (en inkomstenbron) gaven aan de Kamper Kogge, die dit jaar 20 jaar in de vaart is. Hardeman, geboren op 5 januari 1944 in Veenendaal, was via de Amsterdamse toneelwereld in Kampen terecht gekomen waar hij aan het werk kon als dramadocent bij de Kunstacademie, die Kampen toen nog kende in de Van Heustzkazerne.
Later reageerde Hardeman op een advertentie voor rondleidingen in het Engels en Duits op de Koggewerf en zo raakte als vrijwilliger betrokken bij de Kamper Kogge. De gezamenlijke interesses met Van ’t Hul zorgden ervoor dat ze veel samen optrokken en ook de Sprooksprekers begonnen. Hardeman trok de kar en ontplooide veel initiatieven. Hij hield zich bezig met alle aspecten van het verteltheater - van verhalen tot kostuums en van boekingen tot spelerselectie.
In de thuishaven met links Reijer van ’t Hul en rechts Ina Hup (foto: Stichting Kamper Kogge)Momenteel bestaan de Sprooksprekers uit een mens of zes, die ieder hun eigen repertoire en middeleeuws kostuum hebben. Van ’t Hul en Hardeman verzorgden de lange verhalen die soms wel tot een uur konden duren. Ina Hup is één van de Sprooksprekers met korte verhalen in haar buidel, veelal in het Kamper dialect. Zij geeft aan veel van Hardeman geleerd te hebben. Als ze hem citeert, hoor je de dramadocent spreken: ”Rondleiden is geen opsomming van feiten maar je moet er een verhaal van maken. Kijk of iedereen luistert. Draai geen repertoire af maar zoek interactie met de groep. Het gaat om de mensen.” Enthousiast vertelt Hup over de energie die Hardeman haar gaf. Volgens haar gaf Hardeman (streng) les op de klassieke wijze. Van hem heeft ze geleerd voor een grote groep te staan en hoe je mensen moet boeien. Hup noemt het “een voorrecht op haar oude dag nog te hebben mogen leren van Kees.”
Zoals de Kamper Kogge vanuit de geschiedenis een sterke band heeft met Terschelling, zo had Hardeman die ook. Hij kwam regelmatig op het eiland en was daar juist bezig om het nieuwe verhaal ’Man op de schimmel’ in het Duits te vertalen voor de Internationale Hanzedagen, toen op 9 november jongstleden een hartstilstand hem fataal werd. De optredens vervallen maar het verteltheater gaat door volgens Hup. ”Enkele jaren geleden was burgemeester Koelewijn meegevaren met de Kogge naar Terschelling en had daar uitgebreid gesproken met Hardeman”, vertelt Van ’t Hul. ”Op de crematie op 16 november was Bort Koelewijn bescheiden achterin de zaal gaan zitten maar toen men vanaf de achterste rij opstond om een laatste groet te brengen, liep Koelewijn daardoor als eerste langs de kist.”
Op de gemeentelijke nieuwjaarsreceptie gaf de burgervader, ter afsluiting van zijn rede, aan de bezoekers als wens woorden mee die hij hoorde van Kees Hardeman. Het zijn de woorden van een Indiaanse reisbede uit Noord-Amerika:
”Dat het pad zich voor je zal ontvouwen
dat je de wind altijd in de rug zult hebben
dat de zon warm in je gezicht zal schijnen
dat de regen op je land zal neerdalen
dat het vuur in je huis nooit zal doven
dat de Almachtige je in Zijn beschermende hand zal houden
dat wij elkaar weerzien.”
Bort Koelewijn begroet Kees Hardeman op de Kogge in Lübeck (foto: Stichting Kamper Kogge)
