Van de ooit aan nederzettingen, verbindingswegen, wateren en andere landschapselementen gegeven namen is de betekenis niet altijd meer bekend. Toch kunnen die ons vaak iets vertellen over de omgeving tijdens het ontstaan van die naam. Samen met gegevens uit bronnen en bodemvondsten dragen ze bij tot meer inzicht in de ontwikkeling van de streek. Deze aflevering gaat over de herkomst van de naam Kalverhekkenweg.
Kalverhekken
Een aantal steden in ons land hebben een Kalverstraat. In Kampen kennen we de unieke naam Kalverhekkenweg. Behalve deze straatnaam is bij oudere inwoners nog de naam Kalverhekken bekend voor het brede deel van de Burgwal, dat ligt tussen Meeuwenbrug en Schapensteeg. Vanwege beplanting met bomen werd deze plek in later tijd ook wel Kalverhekkenbos genoemd. In de vorige eeuw was er op die plek een tijdlang een heuse kalvermarkt.
Het begrip 'kalver(h)ekke' dateert uit de veertiende eeuw, omdat uit 1390 al een Calveneckenstrate bekend is, die in 1393 Kalfneckenstege wordt genoemd. Hoewel de huidige Kalverhekkenweg destijds al bestond als broekweg buiten de stadsmuren, hebben deze vroege vermeldingen vermoedelijk betrekking op de voorganger van de huidige Kerkstraat. Straten bevonden zich destijds binnen de stadsmuren en de aanduiding met steeg wijst op het stijgende karakter van die straat in de richting van de hoger liggende Oudestraat.
Kalverhoek
Uit de naam Kalverhekkenweg kunnen we opmaken dat deze weg ooit toegangsweg was tot de Kalverhekken, die zoals we zagen langs de Burgel tussen Meeuwenbrug en Schapensteeg ligt. Naast de genoemde vroege varanten komen we in 1407 de Calvenecke porte tegen en in 1443 de Calveneckenbrugge.
Het is bekend dat in de Kamper spreektaal de letter 'h' aan het begin van een woord niet wordt uitgesproken, maar in de geschreven bronnen uit die tijd zou je deze letter wel verwachten. Alles wijst erop dat de naam in oorsprong niets te maken had met hekken, maar dat de oude namen moeten worden gelezen als kalf'n-ecke en calven-ecke in de betekenis kalver-hoek. Toen in later tijd de betekenis niet meer duidelijk was, hebben schrijvers het als kalverekke uitgesproken woord begrepen als kalverhekke. De voor de hand liggende meervoudsletter 'n' moet daarna aan de naam zijn toegevoegd.
Stadsuitbreiding
Een woordverklaring is nog geen naamverklaring. Bij een stadsuitbreiding tussen 1335 en 1350 werd het deel tussen huidige Botervatsteeg en Hagenkade bij de stad getrokken. Tot die tijd liep de Burgel via de Botervatsteeg richting IJssel. Om de oppervlakte van de uitbreiding de moeite waard te laten zijn, werd de bestaande rooilijn van de huizen aan de Burgwal voorbij de huidige Botervatsteeg in buitenwaartse richting voortgezet. Daarbij werd de stadsgracht al vanaf de Meeuwenbrug naar buiten verlegd, zodat er een ruimte ontstond tussen stadsmuur en stadsgracht. Het verbrede deel van de Burgwal ter plekke herinnert nog aan deze 'Kalverhoek', ooit een weiland voor kalveren binnen de stadsgracht en buiten de stadsmuur.
VRAGEN EN REACTIES
Als u nog vragen hebt of wilt reageren, kan dit rechtstreeks bij de schrijver via syger.div@gmail.com.
