Opmarking van Gait Boer uut Wilsum, skeepstimmerman op de Kamper kogge, toen ie as roerganger bi’j ‘oge zeegang een optater kreeg van de ‘elmstok en met een bult veur de kop as een doeve-ei, bedaard opmarken: ‘Beter zo as stille zitn, want a’j niet beweegn, verstief ie!’ Met de kogge onderweg noa ‘et ‘Hanzefestival in ‘et Duitse Lübeck ‘em de twaalf vri’jwilligers an boord ‘et op zee zweur te verduurn ‘ad. Een kladde teegnwind en ‘oge golfslag.
Dan duukt de vroage op: ‘Wat is een skeepsramp?’ De bemanningk van de kogge wet deur now ‘et antwoord op: een weke op zee an de bruune boonn en dan gewaar wurn det de pompe van ‘et skeepstwelet ‘et plotseling niet dut... Een ‘instinkertien,’ weur ze an boord niet op bedacht waarn... Lus deurvan, pette of veur de opvarenden, die opni’j ‘et avontuur andorfden met de kogge rond Denemarken noa Lübeck te vaarn. Net eender as de koggen as de vrachtvaarders van de middeleeuwen. Die route over zee wurdt nog altoos de Ommelandveurt ‘enuumd. Een pogingk van de Kamper kogge in 2004 rond Denemarken te vaarn mislukn deur teveule teegnwind en zweure zeegang. Maar ook bi’j disse tweede pogink achtervolgen ‘et pechveugeltien de Kamper kogge. Al kurt noa vertrek uut Kampm weigeren ‘et navigasiesysteem.
De reparasie kosten twee daagn stille lègn in Harlingen. Zweur weer met wind uut de verkeerde betekenen ook nog ies bekant een weke op’ont’olt in de (h)aamm van Terschelling. ‘Kassa veur ‘et eiland det mooi 1.55 euro toeristenbelasting per dag per per bemannigslid an die noodstop van de kogge verdienn. Tekstdichter Reijer van ’t Hul an boord wun zich deur merakels over op. ‘Mu’j weetn det de Kamper kogge met ‘open skip’ de borgers van Terschelling an boord gastvri’j verwelkomen en deurmee zelf de grootste toeristische hattraksie van ‘et eiland vurmen,’ foeteren ie. Deur zoveule teegnslag spann ‘et er nog umme of de kogge wel op tied feestend Lübeck zol bereikn. Det lukken kantien boord deur rap de koers te verlègn en via ‘et Kielerkanaal een kurtere ofslag te neemm. Maar ook deur stond ‘et pechveugeltien de kogge fluitend op te wachtn. De Kampenaarn vergaatn de hautoriteitn te melden det ze van die speciale deurvaart gebruuk maakten wat ze op een vette boete kwam te stoan. Reijer sloeg metene weerumme. ‘Is det de oende wel?’ riep ie ‘ellug vanof dek, wiezend noa de fietse weurop de kanaalpliesie kwam ansjeezen umme de kogge te bekeurn. Een op’eknapte barrel, weurin Reijer, noa zien zègn, de spoorn van een Fongers uut 1945 uut de zake van Fikse an de Oldestroate menen te herkenn. ‘As ie die bon verskeurn loaten wi’j det van die fietsen uut de krieg rusten,’ beud Reijer de agent asnog een stukkien ‘Wiedergurmachung’ van noa de oorlog an. De man skreef gewoon deur of Reijer zien Duits mut te Kampers klinkn. Intussen giet ‘et leemm wel deur. En net a’j det denkn gef de gemeente met een pagina-grote hadvertensie in de krante oe te verstoan: ‘Goed umme ies stille stoan bi’j de weke van de begraafplaase!’ Een uutneudigink vol de kele dichtsnoerend leed met foto’s van zerken met as bijzundere blikvanger een kiendergraffien veurzien van speulse vlinderties en een teddiebeertien, andoenluk rustend teegn de grafstene want de boodskap mut veur ieder-ene duudeluk wezen. Kosten van die publicasie: 650 euro!
Ongetwiefeld betaald door de gemeente want tussen de grafzerken op de vetste foto skittert ‘et logo van de stad in een kapitale zuukela-letter, nog wel sereen wit. ‘Begraamm? Vrogge of late krie’j er mee te maakn!’ leg de hadvertensie oe klip en kleur uut zoda’j ‘et ook niet compleet of’estudeerd kunn begriepm. ’t Giet trouwens met de ‘Weke van Begraafplaasen’ de goeje kante op want a’j de hadvertensie magn gleumm beginn die leerzame uutstappies een tradisie te wurn.’ Mede deurdet er ofdoende maatregelen bin ‘etruffen ‘et bezuuk an de doden-akkers niet al te donker in te zien. ‘Want,’ aldus de hadvertensie, ‘de Weke van de Begraafplaase stiet een weke lang in de skienwarpers!’ ‘Leemslicht uut, spotlicht an!’ rup Jannus Flapuut, die een begraafplaase niet uut de weg giet, maar zelf veurstander is van wat ie nuumt: ‘Krepeern.’ Genog te beleemm die weke op de begraafplaasen want de gemeente horganiseert tussen de zerken genog hactiviteitn. Zoas lezingks en herrinnerings-oams met as ‘eugtepunt op de begraafplaase van de Zandbarrug een historische rondleidink.’ ‘Wie det verzun mut wel ‘edacht ‘em: ‘Kump ‘et verleden ook weer ies tut leemm,’ marken Gait van ’t Lange bi’j de pinken op. Twiefel ie dan nog tussen een daggien Lehmkoelle in Wezep of een weke begraafplaase in Kampm, trekt de hadvertensie oe wel over de strepe met spannende workshops. Met uutleg wat begraamm in’olt en informasie over de liggingk van de graamm. Teems wat de mogeluk’eden bin van wolwassen graamm, urnen-graamm, urnen-nissen en strooivelden.’ Jannus Flapuut verzun deur nog saamt cake bakn noa ofloop van de plechtig’eid in de aula bi’j. De Rotary van de Stadsbrugge reageern verrast: ‘Wat ‘ef de gemeente veur zo varregoand te hadverteern met begraafplaasen? Kranten ‘em ‘et muu’jluk met overleemm, maar ze met brak proza in dure hadvertensies bi’jvoern, giet wel arrug varre. Misskien goed bedoeld, maar de Rotary van de Stadsbrugge ‘ef zo zien twiefels over de zuuvere grondslag van det soort zurgzame boodskapm. De dipsaus van de commercie druipt er met ‘et logo van de gemeente en de bedrijfsmatige medewarking van een bekende uutvaartbegeleiding wat teveule van af. De gemeente ‘ad die 650 euro advertensiekosten wel beter kunn besteden. Bi’jveurbeeld deur de wegbezuunigde borders van ‘et Kamper plantsoen weer leemsbli’j met wat bluumegies op te siern. Loat de begraafplaasen dan maar met rust!
‘Allo, Hendrik
