(door Henk de Koning)
Stikt de buule!
Nog vakansietied ‘ek een uutstappien ‘emaakt nao Stap’urst. Stap’urst is een bizunder durp, zweur in de leer, maar lichtvoetig in zien folklore. De Stap’urster klederdrachte liekt wel een kleurnboek da’j deurbladeren: zwart baajen plooirukke, gekleurde skurte, kraplappe met bluumegies-petreunties, rood-wit-blauw geruute ummeslagdoeke en niet te vergeetn de ketoenn toefmusse, vonkend met Stap’urster stipwark as druppels varve uut de reegnboge. Toch is Stap’urst ‘et besleutn, markante durp van vrogger niet meer. In de grepe now ook van ‘et toeristenverkeer met zien overmacht an Delftsblauwe meulnties, souvenir-klumpies met ‘Groetn uut Stap’urst, Stap’urster melkrekkies en tegelties met verdreugde spreukn.
Vuule eerder al ‘em de mann van ‘et durp de eign dracht ummewisseld veur ‘et medarne confectiegoed, beter passend bi’j ‘et wark in de bedrijven buutn ‘et durp. De klapbroekke uut, de spiekerbroekke an. De oldere generasie vrouwen van Stap’urst, meer verweven met ‘et durp, bin minder overspeulig wat de klederdrachte angiet, al knaagt ook in die klassieke garderobe de motte van de medarne tied. Koomd vanuut Zwolle, onderan de ofrit noa ‘et durp, leg resterant Waanders, groot en medarn, as een Horeca-olifante in de porseleinkaste de Stap’urster folklore te verdrukn. Met Sandwich Capaccio, Irish Coffee en Latte Macchiato de eenvoudige, maar voedzame boernprak opstotend in de veurt der volkeren. Ni’j is ook det Stap’ursters niet meer as vrogger verskrikt wegduukn, maar oe vrindeluk groetn, a’j met een camera op ze ofkoomm.
Tut veur kurt waarskouwen een speciaal verbudsburd in ‘et durp det ‘et bi’j plaaselukke verurdenink was verbeudn Stap’ursters op zundag in klederachte te fotografeern. Zo zweur weug ‘Et Woord’ in Stap’urst da’j ‘gien ofbeeldingk van enig wezen op eerde en in de wateren op eerde magn maakn.’ De in Zwolle geboorn skilderes Stien Eelsingh woonn en warkn lange tied in ‘aar witte boerderij’je in Stap’urst. Met vlammende kleurn en noeste penseelstreekn op doek ‘et dagelukse leemm van de bewoners uutbeeldend. Een lange stoet van durpelingen in folkloristische rouwdracht volgden de gesleutn Stap’urster boern Brik, weurmee de in 1968 overleden kunstenares noa ‘aar leste rustplaase in ‘et durp wier ‘ebracht. Vernuumd noa ‘aar is ‘et plaaselukke boerderij-resterant ‘Stien’, vrogger ‘Et Boerngerecht’ an de Olde Rijksweg, op de grenze van Stap’urst en ‘et tweelingdurp Rouveen. Zunnestraaln filteren zich deur de boerderij-raampies noa binn, de stijlvolle inrichtingk ofwisselend as dia’s belichtend: de boernteufelties; de Stap’urster knupstuulties; de plavuizen vloere; de in witte krulletters gepenseelde boernspreuke op ‘et osserood van de boernskouw; de keuperen beddepanne noast de bedsteden, die met lusstoande deurties en rullig op’emaakt beddegoed oe uutneudigen wat langer te bliemm.
An de wanden enkele van Stiens blakende skilderij’jen; petretn van vrogere durpelingen in klederdrachte. Ofdrukn deurvan siern de umslag van de menukaarte. Dan betreedt een gruupien van vier persoonn luudruchtig ‘et resterant. Twee mooi uut’elijnde jonge deerns in stadse kledij drukn vol skik een ook medarn an’etrukn jongen in een rolstoelle voorde. Ook ‘ei giert van de pret as teken det ie ‘et leemm ‘em lief is, al teunn de loze uut-enden van zien broekspiepm ‘et gemis van deels zien beide beenn. Een oldere vrouwe in Stap’urster klederachte begeleid ‘et viertal met de ruum’artige glimlach van een grootolder die alles veur de kienders over ‘ef. De ‘oge drempel van de ingangk dut de rolstoelle bekant kiepm; een dreigend geveur det de deernties, maar ook de jongen in de rolstoelle dut giern van de skik. ‘Gaat u hier maar zitn,’ gebaart de uitbaatster uutneudigend noa een teufeltien met mooi zicht op Stiens skilderijen. De menukaarte prut met zien gerechtn ‘uut de ‘eugte’, weur de bejeurde vrouwe in klederdrachte niet van weerumme ‘ef.
Andachtig bekek ze deurumme nog maar ies de buutnkante van de menukaarte. ‘Mooi, hé opoe, die kaarte?’ markt ene van de deernties op. ‘Stiet in wat a’j wiln eetn!’ De olde vrouwe knikt glimlachend vanuut een geparkeerd gemoed. ‘Aar deurrimpeld gezichte dut er van verbazingk nog wat jeurringen bi’j as de uutbaatster pardoes een kummegien met vreemde in’old op toafel zet. ’Det bin olijven oma,’ legt ‘et andere deerntien wereldwies uut. ‘Een veurpruufien. Best lekker hoor!’ ‘En? Heeft u al een keuze kunnen maakn?’ informeert de uutbaatster met een opskriefbuukien bi’j de ‘and. Maar de veurname menukaarte is veur de olde vrouwe een gesleutn boek ‘ebleemm. ‘Opoe, die mevrouw wil weetn wat a’j wiln eetn?’ spoort jongen in de rolstoelle ‘aar an. En tut de uutbaatster: ‘Grootmoo is 91 en arrug dove.’ ‘Werkeluk zo oud? Det zou je anders niet zegn,’ wendt de uutbaatster klantvrindeluk verbazingk veur. De menu-keuze springt niet uut de band: ‘Ja, allemoale die tomaatnsoep met basilicum en gebakn eerrappelties . En veur opoe liever dupperties as de frisse salade. Wel ook allemoale een biefstukkien met gruune pepersaus ,’ klinkt ‘et vanuut de rolstoelle leidinkgevend. ‘De biefstuk rare of medium?’ wil de uutbaatster vaktechnisch weetn. ’Opoe mut ‘et wel kunn kouwen,’ waarskouwt de jongen zurgzaam. Eemm later stoan de gerechtn vol overgave op toafel. Kwetterend as mussen valn ze an, de jonge deernties op’ewunden overleggend weur ze as eerste an zuln beginn. Dan wurdt er met stralende gezichtn geneutn. ‘Et dessert is muujluk kiezen. ‘Wat dacht u hiervan?’ wiest de uutbaatster op de kaarte: ‘Vanielje-roomijs met huisgemaakte boerenjongens en advocaat’. De olde vrouwe twiefelt. ‘Zit er vuule drank in?’ wil ze weetn? ’Een bietien maar opoe,’ moedigt de jongen ‘aar an. ‘Advocoat! Best lekker hoor!’ Wu’j vroluk van!’ Die leste opmarking gef de deurslag. ‘Die dan maar?! ’beslist de uutbaatster, de boernjongens met hadvocoat noteernd. ‘De noagerechtn bin warkeluk voltreffers.
‘Proost grootmoe!’ rup de jongen in de rolstoel, zien Butterscots Parfait met karamelsaus baldadig in de ‘eugte stekend. Genoegluk lepelend van ‘aar hadvocoat beantwoordt ze zien grappies met een oermoederluk knip-eugien. ‘Heeft het u gesmaakt?’ kump de uutbaatster noa ofloop bedrijfsmatig informeern. ‘Heerrrluk!’ jureert de jongen.’ Ja, cool,’ giechelen de deernties. ‘Et stuiteren van de rolstoelle ook bi’j vertrek over de drempel warkt opni’j op de lachtspiern van ‘et viertal. Kwetterend verdwijnn ze in ‘et zunlicht det ze zelf ook volop bi’j zich droegn….
Allo, Hendrik
