Wat leven we toch in een prestatiegerichte maatschappij. Op de ‘kleuterschool’ begint het rustig en mag je eerst proberen met kleurpotloden een zwarte lijn over te trekken. Als je daaraan bent gewend, word je al snel geacht netjes binnen de lijntjes te kleuren. Daarna komt in rap tempo de rest aan bod. Als ik terugkijk op mijn schooltijd, dan is één ding voornamelijk blijven hangen. Je had altijd ‘2 fout’ in plaats van ‘8 goed’. Dat vind ik zo’n negatieve benadering.
En misschien doe ik er zelf ook wel aan mee. Stel dat een van mijn zonen thuiskomt met een rapport waarop zes ‘negens’ en één ‘vier’ staan vermeld, dan weet ik zeker dat mijn aandacht uitgaat naar die ene vier. Dit getal overschaduwt zijn voor de rest sublieme cijferlijst. Als ik hem zou vragen waarom hij een dikke onvoldoende voor dat vak heeft, kan ik de antwoorden wel verzinnen. ‘Ik snap er geen bal van.’ of ‘Het vak interesseert me voor geen meter.’ En ik geloof dat dit vaak het geval is. Volgens mij heeft het geen zin je volledig op dat vak te gaan richten. Uiteraard moet het cijfer een beetje worden opgehaald om over te gaan, maar je kunt je aandacht naar mijn mening beter richten op de vakken waar je hart en je toekomst liggen. Het gaat om het ontdekken van je talenten, zodat je die later in de grote mensenwereld kunt gebruiken.
In deze maatschappij word je vaak afgerekend op je laatste daad. Je kunt tien jaar naar behoren bij een bedrijf werken zonder wanklank te hebben gehoord en vervolgens de pispaal zijn omdat je één grote misstap hebt gemaakt. Al het opgebouwde krediet heb je ineens verspeeld. En wat te denken van een keeper die een dijk van een wedstrijd speelt. De mooiste reddingen worden door de hersenen gewist als een grote blunder in de laatste minuut wordt gemaakt, die het verlies tot gevolg heeft. Die ene blunder staat voor eeuwig in het geheugen gegrift.
Op 1 maart was het Nationale Complimentendag. Deze dag stond in het teken van het geven van complimenten. Ik vind het niet nodig om zo’n dag in het leven te roepen, maar het is een feit dat het geven van complimenten niet echt in de volksaard van de Nederlanders zit. We zien wel vaak wat fout gaat, maar veel minder wat er goed gaat. Jammer, want juist in deze uitdagende tijden kunnen we wel wat extra positivisme gebruiken. Op het internet heb ik gelezen dat een negatief bericht er vijf keer harder ‘inhakt’ dan een positief bericht. We hebben dus vijf positieve berichten nodig om één negatief bericht te ‘wissen’. Dit lijkt me een goede reden om af en toe eens een compliment uit te delen. En als je ‘m krijgt, geniet er dan van. Het is toch heerlijk als mensen zeggen dat je er leuk uitziet, dat je iets heel goed hebt gedaan of dat je zo’n mooi mens bent? Probeer het maar eens. Het is misschien even wennen, maar een compliment geven geeft veel voldoening.
De prestatiegerichtheid in onze maatschappij kunnen we denk ik niet meer keren. We zullen ermee moeten dealen. Maar we kunnen ons wel bewuster worden van het feit dat ‘een foutje maken’ mag. Het goede is niet vanzelfsprekend aanwezig maar een gevolg van het benutten van onze talenten. Daarbij kan weleens iets misgaan. Maar als ik tien vragen moet beantwoorden, dan klinkt ‘2 goed’ veel beter dan ‘8 fout’. Dan heb je gevoelsmatig toch een dikke onvoldoende met een gouden randje…
