KAMPEN - Wie vroeger via de Botervatsteeg de kunstacademie passeerde, zag door de ramen dikwijls studenten in de weer met grote werktuigen. Het was het domein van Jan Nuij, die studenten hielp om de beelden uit hun hoofd over te brengen op papier. Jans drukwerkplaats heeft samen met de kunstacademie het boemeltje naar Zwolle genomen, maar een deel van zijn geliefde apparatuur is nog steeds in Kampen te vinden: in het Grafisch Atelier. Al jaren staat dit ter beschikking aan wie het maar wil gebruiken, maar de vrijwilligers van het atelier merken tot hun spijt, dat hier maar weinig mensen van op de hoogte zijn. Hoog tijd dus om een goede tweede indruk op de Kampenaren te maken.
Het grafisch atelier is al tientallen jaren gevestigd in de binnenstad, aan de hofstraat 78. Het sfeervolle pand valt op, maar wat er binnen gebeurt is voor velen een raadsel. “We merken dat teveel mensen de indruk hebben dat hier een besloten groep aan het werk is. Een soort vrijmetselaarsloge”, lacht vrijwilliger Tim Kok. “Maar alle Kampenaren zijn hier welkom. We willen dat iedereen op de hoogte is van de mogelijkheden die het atelier biedt en gaan daarom nadrukkelijker naar buiten treden. We nodigen geïnteresseerden uit om vooral eens naar binnen te stappen.”
Mysterieuze werktuigen
Wie de uitnodiging van Tim accepteert, komt terecht in een ruimte die voor de leek wat weg heeft van een laboratorium vol mysterieuze werktuigen. Tim weet echter haarfijn uit te leggen waarvoor alle potjes, hendels en bakken met vloeibare goedjes dienen. Met plezier loopt hij door de werkplaats voor een spoedcursus ambachtelijke druktechnieken. Van zeefdruk tot steenpers, van hoogdruk tot laagdruk alles staat klaar voor gebruik. Tim houdt halt bij een nieuwsgierig makend tafereel: een accu, twee ijzeren knijpers, een metalen rek en een bak met water. “We experimenteren hier met mogelijkheden om etsen elektrolytisch voor te bereiden”, lacht Tim. “Een moderne methode om op milieuvriendelijke wijze etsen voor te bereiden. Ons assortiment gaat van modern tot traditioneel.” Ter illustratie trekt hij een lade van een forse houten kast open. “Kijk dit zijn bijvoorbeeld prachtig vormgegeven houten zetletters. Zo beschikken we ook over één van de eerste druktechnieken.”
Een rondje door de werkplaats maakt duidelijk dat het atelier een paradijs is voor liefhebbers van ambachtelijke grafiek. Door het vertrek van studenten van de kunstacademie en de gestage afname van kunstenaars in de stad, neemt het gebruik echter af. Dit leidt ertoe dat de stichting steeds meer samenwerking zoekt met scholen en instellingen zoals Quintus, maar de vrijwilligers zouden graag zien dat meer Kampenaren het sfeervolle gebouw betraden.
“Wat wij hier hebben is echt uniek”, vertelt Jan. “Zoveel verschillende druktechnieken bij elkaar dat zie je niet veel. Wel in grote steden, maar daar is alles heel massaal en daar moet je tijden van tevoren reserveren. Hier kun je gewoon komen werken wanneer het je schikt. Alles wat je nodig hebt is voor handen. Bovendien is er veel expertise op de werkvloer. Ik heb de studenten in de academie jarenlang begeleid. Wie zich in bepaalde druktechnieken wil verdiepen, vindt hier alle kennis die nodig is om de techniek eigen te maken.” De kleinschaligheid zorgt voor een unieke sfeer en biedt gebruikers unieke mogelijkheden. Tim: “Als je een tijdje bij ons aangesloten bent, dan kun je zelfs de sleutel van het atelier krijgen. Dan kun je aan het werk wanneer jou het uitkomt. Dat vind je echt nergens.”
Het tweetal noemt als bijzonder punt ook de mogelijkheid om boeken te laten binden door ‘stadsboekbinder’ Hans van Waard. Hij si op woensdagmiddagen aanwezig en neemt iedereen via een 5-rittenkaart, zonder cursusschema, op ongebonden wijze mee in de wereld van de ambachtelijke boekbindkunst. “Dus staat je lievelingsboek wankel in de boekenkast dan kun je bij ons je eigen boeken laten of leren restaureren.”
Verrassingselement
Vrijwilligers Jan en Tim worden gedreven door een passie voor de ambachtelijke drukkunst. Het is mooier dan moderne technieken, vanwege het spontane element. “Je kunt iets in je hoofd hebben, maar het uiteindelijke resultaat hangt ook af van het proces van drukken. Er is een element van verassing. Je hebt een goede verbeelding nodig om het uiteindelijke resultaat voor je te zien. Dat in tegenstelling tot modernere technieken waarbij je op het beeldscherm exact ziet wat er uiteindelijk op papier komt.”
Grafiek maken met druktechnieken is volgens het tweetal een erg leuk tijdverdrijf. Dat vinden zij niet alleen, dat merken ook de vele scholieren van de Kamper scholen die dikwijls naar het atelier komen om druktechnieken te leren kennen. “Scholieren creëren soms fantastische dingen met onze technieken”, vertelt Nuij enthousiast terwijl hij naar een afbeelding van het stadsfront aan de muur wijst. “Deze is gemaakt door scholieren tijdens de hanzedagen. Het is een prachtig stadsfront. De leerlingen hebben het uit het hoofd gemaakt en waar een volwassene misschien heel precies te werk zou willen gaan, hebben de kinderen het lef hebben om gewoon spontaan te werk te gaan. Het eindresultaat is niet natuurgetrouw, het perspectief klopt niet, gebouwen, staan op de verkeerde plek, maar het is daardoor des te mooier. Het is de skyline zoals zij het in hun hoofd zien.”
Wie ook wil kijken wat het atelier voor zijn of haar creativiteit kan doen is meer dan welkom om eens langs te komen. Zowel privé als groepgewijs. Voor groepen is er bijvoorbeeld ook de mogelijkheid om workshops te volgen van een dag of langer. “Laatst was hier een groep vrouwen die eens in het jaar iets leuks doet met elkaar. Ze hebben hier samen gewerkt aan verschillende kunstwerken en hebben een geweldige dag gehad. Dat soort bezoekjes juichen wij toe.”
Het atelier is op zoek naar vrijwiligers met een passie voor grafiek. Geïnteresseerd? Contact opnemen kan via: grafisch-atelier.nl. Daar kunnen ook afspraken met het atelier gemaakt worden. Een werkplaats wordt verhuurd per dagdeel van vier uur. Gebruikte materialen zoals papier, inkt en zeefdrukramen worden apart in rekening gebracht.
