(door Maarten van Gemert)
KAMPEN – Het nieuwe kunstwerk tussen het nieuwe station Kampen-Zuid en de nieuwe wijk Stationskwartier is woensdag 25 september officieel opgeleverd. De schepper van het beeldhouwwerk, de vermaarde beeldhouwer Joep van Lieshout, was zelf aanwezig. Volgens hem drukt het levensgrote suikermolecuul, onmisbaar voor alle levensvormen op aarde, een ”groeiende beweging” uit. Daarmee sluit het aan op de beweging die het treinstation geeft en het uitdijende Stationskwartier.
Trots
Wethouder Irma van der Sloot leverde met trots het kunstwerk op dat bij gebrek aan een doek niet onthuld werd. Trots was ook Joep van Lieshout en is ook het gevoel bij menige Kampenaar, blijkt uit reacties op social media. Discussie is onlosmakelijk verbonden met kunst, zowel over nut als kosten, maar Henk Laarakkers heeft daar geen bezwaar tegen. Onder zijn voorzitterschap heeft een ad hoc commissie de keuze gemaakt.
Het kunstwerk stond al voor de huidige gemeentelijke bezuinigingsoperatie in de planning zoals ook het geld al lang daarvoor was gereserveerd. Het 135.000 euro kostende beeld is grotendeels betaald uit een budget van de provincie voor inrichting van nieuwe wijken.
Zo’n anderhalf jaar geleden leverde een advertentie in BK-informatie, het vakblad voor beeldend kunstenaars, 110 inzendingen op. Uiteindelijk mochten drie sollicitanten een schetsontwerp aanleveren. Atelier Van Lieshout werd uitverkoren en ging aan de slag. Sinds 1996 opereert Joep van Lieshout onder deze naam met een aantal kunstenaars in Rotterdam van diverse pluimage.
Glucose
Criteria bij de keuze waren een relatie met beweging en met mensen en een relatie tot de stad en de wijk. Van Lieshout kwam tot een menselijk molecuul, wezenlijk voor ons bestaan. Een suikermolecuul (C6H12O6) is volgens de wereldwijd exposerende kunstenaar ”de oorsprong van het leven, en een energiebron, voortkomend uit zonlicht, bladgroen en water”. Van der Sloot schetste kort het ”gedoe” dat het kunstvoorstel heeft gegeven met als climax een uitgebreide raadsvergadering.
Een vijf meter hoog kunstwerk van massief brons was praktisch niet haalbaar. De coating van het kunstwerk bestaat uit een legering van brons en koper. De kunsthars met gemalen brons geeft het de roestkleur, lichtte Van Lieshout toe. Voor hemzelf was het ook spannend hoe het beeld uit zou pakken toen het na ontwerp en productie overeind werd gezet.
Laarakkers schetste de molecuul als een mooie robuust werk met meer dan vier kanten. Vanuit het station oogt het levendig en vanuit de wijk een stuk statischer. De benamingen die het kunstwerk in de volksmond krijgt, vindt hij geweldig. Op social media vallen termen als poedel en teddybeer. Met een derde benaming kan Van Lieshout thuis komen in Amerika, waar hij momenteel twee expositie heeft: Mickey Mouse.
Meningen verschillen over wat 'De Onmisbare' voorstelt (foto: Maarten van Gemert)
Atelier
Kunstenaar, beeldhouwer en visionair Joep van Lieshout heeft meerdere prijzen in de wacht gesleept. In 2006 was hij te gast in het avondvullende VPRO-programma Zomergasten. Hij werkt doorgaans onder de naam Atelier Van Lieshout, zijn kunstenaarsstudio in Rotterdam dat hij oprichtte in 1996. In een groot pakhuis in de haven van Rotterdam werkt hij daar samen met een twintigtal andere kunstenaars.
Bij de oplevering van ’De Onmisbare’ vertelde Van Lieshout dat hij momenteel, naast Amerika, onder meer exposeert in Wenen en Venetië. Zijn werk is te bewonderen in galerieën over de hele wereld maar ook op straat. In het Stationskwartier leverde dat vergunningstechnisch een toegestane hoogte op van vijf meter.
Van Lieshout (56) is geboren en getogen in Ravenstein, een Brabants dorp aan de Maas. Stroomafwaarts ging hij op zijn zestiende in Rotterdam naar de kunstacademie. Hij wilde naar de grote stad en zag af van de ”kunstacademie met de Bijbel”.
De keuze van de commissie, met onder andere Hanneke Toes en Peter Schrader, bracht hem uiteindelijk toch naar Kampen. Met een levensgroot voor het leven noodzakelijk kunstwerk. In deze tijd, waarin mensen zich om het minste of geringste aangesproken voelen, viel er een rake kwinkslag op social media: ”Een suikermolecuul.... En nu maar hopen dat diabetespatiënten hier geen aanstoot aan nemen.”
Klimrek
Enkele dagen na de oplevering van het kunstwerk, bleek ’De Onmisbare’ een onmisbare aantrekkingskracht te hebben als klimrek. Een tienjarige Kamperse klom in het kunstwerk, dat op bakstenen staat. Haar opa zocht de publiciteit en liet de Stentor optekenen geschrokken te zijn: "Levensgevaarlijk, het is wachten op ongelukken." Tegenover het dagblad laat Joep van Lieshout knipogend weten de klimpartij te zien als ”een goede training.” Hij vervolgt dat ”je in iedere boom, iedere lantaarnpaal kunt klimmen. We zijn allemaal jong geweest. We kunnen nooit alle risico's dichtmetselen."
Tegenover Kamper Nieuws laat de gemeente weten dat ”het een kunstwerk is en niet bedoeld om als klimtoestel te gebruiken.” Er zijn geen intenties tot het leggen van rubberen tegels, zoals in speeltuinen verplicht is onder (klim)toestellen. ”De openbare ruimte wordt nog verder ingericht met groen,” volgens de gemeente, ”en dan wordt het kunstwerk ook meer onderdeel van de openbare ruimte.”
Van Lieshout geeft aan dat het niet de bedoeling is om op zijn kunstwerken te klimmen. De Brabantse Rotterdammer had niet aan die optie gedacht toen hij zijn kunstwerk ontwierp. Hij suggereert kinderen eventueel af te schrikken met het aan de voet van ’De Onmisbare’ planten van brandnetels.
