KAMPEN - Molen d'Olde Zwarver staat zaterdag 9 september in het kader van Open Monumentendag stil bij haar 175-jarig bestaan. De eerste 175 bezoekers ontvangen een spelt- en tarwebolletje. Ook zal er (zo lang de voorraad strekt) molenspeltbrood (van bakker Vermeij) en tarwemolenbrood (van bakker Breet) verkocht worden voor ouderwetse prijsjes.
Bij voldoende wind zal er tarwe of spelt gemalen worden en zijn er activiteiten in en rond de molen. Natuurlijk ontbreken de pannekoeken van eigen recept die dag niet.
Geschiedenis van de molen
Het verhaal van d 'Olde Zwarver begint in 1842. In dat jaar brandt de voorganger van d’Olde Zwarver (toen nog Voorste molen genoemd) af. Volgens een artikel in de Kamper Courant van 25 augustus 1842 was de molen goed verzekerd. In datzelfde jaar is de molen herbouwd met onderdelen van andere molens. Zo zijn er elementen van Groningse molenbouwstijl in de molen te vinden (ramen met één verticale spijl). Ook kan men aan de brandplekken op de vangbalk zien dat deze is hergebruikt.
In 1910 heeft de familie Reijnders op de ouderwetse manier met de molen gemalen: alleen op de wind. In die periode braken er voor de molens echter moeilijke tijden aan. Ten eerste de opkomst van de stoomfabriek, die niet afhankelijk was van de wind. Ten tweede de toename van bebouwing die de molens vaak letterlijk de wind uit de zeilen nam. In 1913 plaatste Jan Willem Reijnders dan ook een gasmotor in d'Olde Zwarver, waarna de molen uiteindelijk tot 1949 in bedrijf zou blijven.
De molen werd door de toenmalige molenaar Van der Vegt verkocht aan de koffiefirma Kanis en Gunnink. Deze laatste verkocht de molen kort daarna aan de melkfabriek "Van Heel's Gecondenseerde Melk Maatschappij". De melkfabriek wilde de molen aanvankelijk slopen. Hierop ontstond verzet onder de bevolking. Het aantal molens was in Nederland op dat moment al aanzienlijk gedaald en deze molen was de laatste in Kampen. Als gevolg van de reacties bood de melkfabriek aan de molen over te dragen aan de gemeente Kampen. Men vond een nieuwe plek voor de molen aan het Herkenhoofd, dat betrekkelijk dicht bij de oorspronkelijke plek lag, en daarom kwam het idee op om de molen in zijn geheel te verplaatsen. Dat was nog niet eerder gedaan. Op 7 april 1952 werd de molen onder grote belangstelling (uit zowel binnen- als buitenland) op een dieplader met 48 wielen werd verplaatst naar de huidige plek. Aan deze spectaculaire verhuizing dankt de molen zijn naam.
Na de verhuizing werd de molen in 1952 gerestaureerd. Tijdens de stormnacht van 1 februari 1953 liep de molen grote schade op doordat het wiekenkruis brak. Er volgden nieuwe restauraties. Steeds meer raakte men ervan overtuigd dat stilstand voor molens achteruitgang betekent. Om molens te behouden was het zaak ze draaiende te houden.
In 1978 is de molen weer maalvaardig gemaakt. Ondanks de goede zorgen bleek de molen toch in slechte staat te verkeren. Zo zat er onder andere boktor in het hout. De tot nu toe laatste restauratie was van 1999 tot 2001.
Sinds de jaren 70 van de vorige eeuw houden vrijwillig molenaars deze Kamper molen draaiend en malend. Er wordt tarwe, rogge en het in de regio verbouwde spelt gemalen. In het kader van cultureel-historische educatie neemt de molen deel aan het project Kunst en Kind in de gemeente Kampen en wordt de molen regelmatig bezocht door lokale en regionale basisscholen, scholen voor voortgezet onderwijs maar ook toeristen.
d’Olde Zwarver is gezichtsbepalend industrieel erfgoed dat voorziet in ambachtelijke producten en historische educatie.
De molen is elke zaterdag van 9.00 tot 12.00 uur te bezichtigen. Op Open Monumentendag (9 september) tot 17.00 uur.
Kijk voor meer informatie op www.oldezwarverkampen.nl.
